Wat koop je eigenlijk als je een franchise koopt?
Als je een franchise koopt, koop je geen onderneming maar een tijdelijk recht om een franchiseformule te mogen gebruiken: de merknaam, de werkwijze, de inkoopvoordelen en de ondersteuning van de franchisegever. Dat recht geldt voor de duur van de franchiseovereenkomst, meestal vijf tot tien jaar, en niet voor altijd. Na afloop van het contract vervalt het gebruiksrecht, tenzij er verlenging wordt afgesproken.
Veel aspirant-franchisenemers denken dat ze bij aankoop van een franchise een bedrijf verwerven dat volledig van hen wordt, vergelijkbaar met het kopen van een eigen winkel. Dat beeld klopt niet. Je investeert in een licentie op tijd, met voorwaarden die bepalen wat er gebeurt als de samenwerking stopt. Daarom is het cruciaal om vóór ondertekening precies te weten wat er bij beëindiging van het contract wel en niet van jou blijft.
Wat blijft van jou als de overeenkomst eindigt?
Wat je overhoudt na afloop van een franchiseovereenkomst hangt volledig af van wat er in het contract staat, maar in de praktijk is dat minder dan de meeste starters verwachten. De drie belangrijkste aandachtspunten zijn het klantenbestand, het pand en het personeel.
Klantenbestand
In veel formules is het klantenbestand eigendom van de franchisegever, zeker als klantgegevens via een centraal systeem van de keten lopen of als loyaliteitsprogramma's door het hoofdkantoor worden beheerd. Je bouwt als franchisenemer dus vaak een klantenkring op die je bij vertrek niet zomaar meeneemt. Controleer in de overeenkomst wie juridisch eigenaar is van de klantendata en of je na afloop nog contact mag opnemen met je eigen klanten.
Pand en locatie
Het pand is meestal geen onderdeel van de franchisedeal, tenzij je zelf eigenaar bent van het vastgoed. Huur je de locatie via de franchisegever of via een huurovereenkomst die aan de formule gekoppeld is, dan kan het pand bij beëindiging van het contract aan de keten of aan een nieuwe franchisenemer toevallen. Vraag altijd na wie de huurder is op papier en wat er gebeurt met de huurovereenkomst als jouw franchiseovereenkomst stopt.
Personeel
Personeel dat je als franchisenemer in dienst hebt genomen, valt in beginsel onder jouw eigen onderneming en gaat niet automatisch over naar de franchisegever. Toch kan een opvolgende franchisenemer ervoor kiezen het personeel over te nemen, en in sommige gevallen bepaalt de overeenkomst dat medewerkers een aanbod krijgen van de nieuwe exploitant. Leg afspraken over personeel vast, ook met het oog op de non-concurrentiebeding die na afloop van het contract kan gelden.
Hoe herken je een franchiseformule die te vroeg licenties verkoopt?
Een formule die nog niet volwassen is, verkoopt vaak eerder licenties om snel te groeien dan dat ze een bewezen verdienmodel aanbiedt, en dat herken je aan een paar concrete signalen. Let op hoeveel vestigingen de formule al heeft, hoe lang de keten al bestaat en of er een duidelijk handboek, ondersteuning en inkoopstructuur is.
- Weinig of geen bestaande vestigingen om naar te verwijzen of mee te spreken
- Geen of een summier franchisehandboek met werkprocessen
- Franchisegever communiceert vooral over groei en expansieplannen, nauwelijks over resultaten van bestaande vestigingen
- Onduidelijkheid over wie het klantenbestand, de data en het pand in eigendom heeft
- Geen transparante uitleg over wat er gebeurt bij beëindiging of niet-verlenging van de overeenkomst
Een gevestigde formule zoals HEMA of Etos heeft een lange trackrecord en een uitgewerkt systeem van ondersteuning, terwijl een net gelanceerde formule nog moet bewijzen dat het concept op meerdere locaties werkt. Dat is geen reden om een nieuwe formule te mijden, maar wel om extra kritisch te zijn op de onderbouwing die de franchisegever geeft.
Welke vragen stel je voordat je een franchise koopt?
Voordat je een franchise koopt, stel je vragen over de duur van het contract, de voorwaarden voor verlenging, en wat er precies van jou blijft na afloop. Deze vragen horen standaard op tafel te komen tijdens de kennismakingsfase en zeker tijdens de standstill-periode van vier weken die de Wet franchise voorschrijft.
Over de overeenkomst
- Wat is de looptijd van de franchiseovereenkomst en onder welke voorwaarden wordt deze verlengd?
- Wat gebeurt er met het klantenbestand, het pand en het personeel bij beëindiging of niet-verlenging?
- Geldt er een non-concurrentiebeding na afloop van het contract, en hoe lang duurt dat?
- Is er instemmingsrecht voor franchisenemers bij wijzigingen in de formule?
Over de formule zelf
- Hoeveel vestigingen heeft de formule en hoe lang bestaan die al?
- Kun je in gesprek met bestaande franchisenemers over hun ervaring?
- Welke ondersteuning biedt de franchisegever bij marketing, inkoop en bedrijfsvoering?
- Hoe transparant is de informatie over de aanvangsinvestering, de franchisefee en de lopende kosten?
Een serieuze franchisegever beantwoordt deze vragen zonder aarzelen en onderbouwt de antwoorden met concrete voorbeelden, zoals te zien is bij gevestigde ketens als Euromaster of Pets Place. Twijfel je na deze vragen nog, bekijk dan het volledige elenco dei franchising om formules met elkaar te vergelijken.
Welke juridische bescherming heb je als je een franchise koopt?
De Wet franchise, van kracht sinds 1 januari 2021, biedt je als aspirant-franchisenemer concrete bescherming tijdens het traject voorafgaand aan ondertekening. Deze wetgeving is vastgelegd in Boek 7, Titel 16 van het Burgerlijk Wetboek en regelt onder meer de precontractuele informatieplicht en de standstill-periode.
De standstill-periode van vier weken
Gedurende vier weken voordat je de franchiseovereenkomst ondertekent, mag de franchisegever het voorstel niet meer in jouw nadeel wijzigen en mag er geen betaling of investering van je worden gevraagd. Deze periode is bedoeld om je de tijd te geven de overeenkomst goed te bestuderen, eventueel juridisch advies in te winnen en vragen te stellen zonder druk.
Instemmingsrecht en non-concurrentiebeding
Bij bepaalde wijzigingen in de formule heb je als franchisenemer instemmingsrecht, wat betekent dat de franchisegever niet eenzijdig ingrijpende aanpassingen kan doorvoeren. Een non-concurrentiebeding na afloop van het contract mag daarnaast maximaal een jaar duren. Toets deze punten altijd aan de concrete tekst van jouw overeenkomst, want de praktijk verschilt per formule.
Hoe vergelijk je verschillende franchiseformules voordat je kiest?
Je vergelijkt franchiseformules het beste op basis van de aanvangsinvestering, de duur en voorwaarden van het contract, de ondersteuning die je krijgt en het aantal bestaande vestigingen. Een formule in de horeca zoals Ribs Company vraagt om een andere afweging dan een dienstverlenende formule zoals Hypotheek Visie, al gelden dezelfde juridische basisprincipes.
Maak voor jezelf een overzicht van de kosten, de eigen inbreng die nodig is, en de voorwaarden rond beëindiging van het contract. Raadpleeg daarnaast regelmatig ultime notizie over de sector, zodat je op de hoogte blijft van ontwikkelingen in franchiseformules en wetgeving voordat je een definitieve keuze maakt.