Wat is de standstillperiode bij franchise?
De standstillperiode is de verplichte wachttijd van vier weken die direct voorafgaat aan het moment waarop je de franchiseovereenkomst mag ondertekenen. Deze periode is vastgelegd in artikel 7:914 van het Burgerlijk Wetboek, onderdeel van de Wet franchise die sinds 1 januari 2021 geldt. In die vier weken ligt de definitieve conceptovereenkomst en alle bijbehorende precontractuele informatie vast op tafel, zodat je als aspirant-franchisenemer de tijd en rust krijgt om alles te beoordelen zonder druk van de franchisegever.
Het doel is simpel: voorkomen dat je onder tijdsdruk tekent voor iets wat je nog niet volledig doorgrondt. De standstillperiode start op het moment dat de franchisegever je het definitieve concept van de overeenkomst en de verplichte informatie overhandigt. Vanaf dat moment mag er wettelijk gezien niets meer wezenlijk veranderen in jouw nadeel.
Wat mag de franchisegever tijdens de standstillperiode niet doen?
Tijdens de vier weken mag de franchisegever het concept van de overeenkomst niet meer wijzigen ten nadele van de franchisenemer, geen handtekening eisen en geen betalingen of investeringsverplichtingen vragen. Dit is de kern van de bescherming: de periode moet echt een periode van bedenktijd zijn, niet een formaliteit die op papier bestaat maar in de praktijk wordt omzeild.
Geen wijzigingen in jouw nadeel
Zodra de standstillperiode loopt, ligt de inhoud van de overeenkomst in principe vast. De franchisegever kan niet alsnog een hogere entreefee, strengere afnameverplichtingen of een ongunstiger non-concurrentiebeding toevoegen zonder de klok opnieuw te laten lopen. Wijzigingen die in jouw voordeel zijn, mogen doorgaans wel.
Geen handtekening en geen vooruitbetaling
De franchisegever mag je in deze vier weken niet laten tekenen, ook niet onder het mom van een voorlopige of voorwaardelijke overeenkomst. Evenmin mag er een aanbetaling, waarborgsom of enige vorm van investering worden gevraagd, zoals het alvast huren van een pand namens de formule of het bestellen van inventaris. Dat geldt ook voor informele toezeggingen die feitelijk een verplichting scheppen.
Geen oneigenlijke tijdsdruk
Hoewel de wet dit niet letterlijk benoemt als afzonderlijk verbod, past het niet bij de geest van de standstillperiode om je onder druk te zetten met uitspraken als dat een andere kandidaat klaarstaat of dat de locatie anders vervalt. Dergelijke druk ondermijnt het doel van de bedenktijd en kan relevant zijn als de standstill later ter discussie staat.
Wat moet jij juist wel doen tijdens de standstillperiode?
Gebruik de vier weken actief om het conceptcontract grondig te laten beoordelen, cijfers van bestaande vestigingen op te vragen en je financiering rond te krijgen. Deze periode is geen wachttijd om passief te ondergaan, maar het enige wettelijk gegarandeerde moment waarop je zonder tijdsdruk kunt toetsen of de formule en de voorwaarden echt bij jou passen.
Laat het contract juridisch doorlichten
Leg de franchiseovereenkomst voor aan een jurist of adviseur met specifieke kennis van franchiserecht. Let in elk geval op het non-concurrentiebeding, dat na afloop van het contract maximaal een jaar mag duren volgens artikel 7:920 BW, op de afspraken over instemmingsrecht bij ingrijpende wijzigingen in de formule (artikel 7:921 BW), en op de voorwaarden rond beëindiging en overdracht.
Vraag cijfers op van bestaande vestigingen
Vraag concrete, onderbouwde informatie op over de prestaties van vergelijkbare, bestaande vestigingen binnen de keten. Generieke marketingclaims zijn onvoldoende; je wilt reële cijfers kunnen vergelijken met je eigen investeringsbegroting. Spreek waar mogelijk ook direct met zittende franchisenemers, los van wat de franchisegever aandraagt.
Zet je financiering en eigen inbreng op orde
Gebruik de weken om met je bank of financier te spreken over de aanvangsinvestering, je eigen inbreng en de dekking van werkkapitaal. Een goed doordacht investeringsbegroting voorkomt dat je na de standstillperiode alsnog vastloopt op financiering terwijl je eigenlijk al had willen tekenen.
- Laat de volledige overeenkomst juridisch checken, niet alleen de hoofdpunten
- Vraag financiële cijfers op van bestaande vestigingen, geen schattingen
- Bereken de totale aanvangsinvestering inclusief werkkapitaal
- Regel je financiering en leg eigen inbreng formeel vast
- Vergelijk de voorwaarden met andere formules binnen dezelfde branche
Wie meerdere formules overweegt, doet er goed aan om via een overzicht van franchiseformules de voorwaarden onderling te vergelijken voordat de standstillperiode van een specifieke keten ingaat.
Wat gebeurt er als de standstillperiode wordt geschonden?
Als de franchisegever de standstillperiode schendt, bijvoorbeeld door toch te laten tekenen binnen de vier weken of door betalingen te vragen voordat de periode is verstreken, kan dit gevolgen hebben voor de geldigheid van de overeenkomst of onderdelen daarvan. De precieze consequenties hangen af van de aard van de schending en de omstandigheden van het geval, maar de wet is bedoeld om dit soort situaties te voorkomen en geeft de franchisenemer een stevigere positie als de standstill niet correct is nageleefd.
Het is daarom verstandig om schriftelijk vast te leggen wanneer je het definitieve concept hebt ontvangen en om elke afwijking van de procedure te documenteren. Mocht er discussie ontstaan, dan is een heldere tijdlijn onmisbaar.
Wanneer begint de klok opnieuw te lopen?
Als de franchisegever tijdens de standstillperiode alsnog wezenlijke wijzigingen aanbrengt in jouw nadeel, moet de termijn van vier weken in beginsel opnieuw starten vanaf het moment van die wijziging. Dit voorkomt dat de bedenktijd wordt uitgehold door op de valreep nog aanpassingen door te voeren.
Hoe verhoudt de standstillperiode zich tot de rest van het traject?
De standstillperiode is één fase binnen een langer traject van oriëntatie, due diligence en onderhandeling, en komt na de precontractuele informatieverstrekking maar vóór de daadwerkelijke ondertekening. Het is dus geen vervanging van je eigen onderzoek naar de formule, maar een wettelijk vangnet dat ervoor zorgt dat je voldoende tijd krijgt om dat onderzoek af te ronden.
Formules met een lange staat van dienst, zoals HEMA, Etos of Specsavers, hanteren doorgaans een vergelijkbaar zorgvuldig voortraject, maar de wettelijke standstillperiode geldt in beginsel voor elke franchiseovereenkomst die onder de Wet franchise valt. Blijf dus bij elke formule, groot of klein, dezelfde discipline aanhouden: lees, vraag door, reken na en teken pas als je volledig overtuigd bent.
Voor actuele ontwikkelingen rond wetgeving en jurisprudentie op dit vlak is het raadzaam om regelmatig het franchisenieuws te volgen, zodat je op de hoogte blijft van eventuele aanscherpingen in de praktijk rond de standstillperiode.