Një projektligj i depozituar në Kuvend parashikon krijimin e një sistemi vinjete për automjetet që hyjnë në Shqipëri me targa të huaja. Për çdo franshizëmarrës që varet nga furnizimet e importuara, nga automjetet e kompanive partnere apo nga lëvizja e stafit drejtues nga jashtë, kjo nismë ligjore mund të shtojë një zë të ri kostoje që duhet llogaritur që tani në planin e biznesit.
Çfarë propozon projektligji
Nisma, e propozuar nga deputeti i Partisë Socialiste Andi Qose, synon ndryshimin e ligjit për transportet rrugore dhe krijimin e një sistemi tarifimi për përdorimin e rrjetit rrugor kombëtar. Automjetet e regjistruara jashtë Shqipërisë do të duhet të pajisen me vinjetë në momentin e hyrjes në vend, me vlefshmëri që shkon nga një ditë deri në një vit. Shitja do të kryhet nga shoqëria aksionare Enti Kombëtar i Operimit Rrugor (EKORR), në pikat kufitare ose përmes kanaleve elektronike, me mundësi pagese edhe paraprakisht.
Për automjetet me targa shqiptare, parashikohet një zgjidhje më e thjeshtë: vinjeta vjetore do të përfshihet në taksën vjetore të mjeteve të përdorura, pa krijuar një procedurë të veçantë pagese. Tarifat konkrete në lekë nuk janë përcaktuar ende në projektligj; ato do të miratohen më vonë me vendim të Këshillit të Ministrave, së bashku me kategoritë e mjeteve dhe metodologjinë e llogaritjes.
Pse kjo çështje intereson franshizëmarrësit
Shumë rrjete franshize në Shqipëri funksionojnë me furnizime, pajisje ose personal drejtues që udhëtojnë rregullisht nga vende fqinje. Kjo vlen veçanërisht për sektorë ku prania e partnerëve ose furnitorëve të huaj është e shpeshtë, siç tregojnë edhe rastet e diskutuara te franshizat e Kosovës që po pushtojnë tregun shqiptar apo bashkëpunimet e modelit TGI Fridays me Devolli Group.
Nëse një automjet me targa të huaja përdoret rregullisht për transport mallrash, kontrolle cilësie nga franshizëdhënësi ndërkombëtar, ose vizita periodike të menaxherëve rajonalë, kostoja e vinjetës mund të bëhet një shpenzim i përsëritur dhe jo i parashikuar në buxhetet e para. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për franshizat në sektorin e ushqimit dhe shërbimeve, ku lëvizja fizike e mallrave dhe personelit është pjesë e funksionimit të përditshëm, siç ndodh shpesh te franshizat e restoranteve dhe kafeneve në Shqipëri.
Si mund të ndikojë në planin e biznesit
Projektligji parashikon kufij maksimalë për tarifat e vinjetës së automjeteve të lehta, të llogaritur si përqindje e një tarife vjetore referuese: deri në 9% për vinjetën ditore, 11% për atë 7-ditore, 12% për 10-ditore, 19% për 30-ditore dhe 30% për 60-ditore. Për autobusët, tarifa ditore nuk mund të kalojë 2% të tarifës vjetore, ajo javore 5%, ndërsa tarifa mujore 10%. Megjithatë, vlerat konkrete në lekë mbeten të papërcaktuara deri në miratimin e vendimit të Këshillit të Ministrave.
Për një aspirant franshizëmarrës, kjo pasiguri do të thotë se çdo parashikim financiar duhet të lërë hapësirë për rishikim. Disa hapa praktikë mund të ndihmojnë:
- Identifikimi i të gjitha automjeteve me targa të huaja që përfshihen në operacionet e biznesit, qofshin ato të furnitorëve, të partnerëve logjistikë apo të vetë stafit drejtues.
- Përfshirja e një zëri shpenzimi fleksibël në planin financiar, i rishikueshëm sapo të publikohen tarifat zyrtare në lekë.
- Verifikimi me franshizëdhënësin nëse udhëtimet e rregullta të menaxherëve ose teknikëve mund të riorganizohen për të reduktuar numrin e hyrjeve me automjet të huaj.
- Konsultimi i kushteve kontraktuale për të parë nëse kostot logjistike shtesë ndahen me franshizëdhënësin apo mbeten plotësisht në ngarkim të franshizëmarrësit.
Kjo e fundit lidhet drejtpërdrejt me rëndësinë e një kontrate franshize të qartë, ku të përcaktohen qartazi përgjegjësitë për kostot operative dhe logjistike. Sipas Kodit Civil, kontrata e franshizës duhet të jetë në formë të shkruar, prandaj çdo klauzolë mbi ndarjen e shpenzimeve të transportit apo furnizimit duhet të jetë e qartë që në fazën e negociatave paraprake.
Çfarë duhet të bëjnë aspirantët e franshizës tani
Deri në miratimin përfundimtar të projektligjit dhe publikimin e tarifave konkrete, aspirantët franshizëmarrës duhet të monitorojnë zhvillimet legjislative dhe të përfshijnë një marzh sigurie në parashikimet e kostove operative. Kjo është veçanërisht e vlefshme për ata që po vlerësojnë sa kushton realisht të hapësh një franshizë, pasi vinjeta mund të shtojë një zë të ri krahas tarifës fillestare dhe tarifës mujore drejt rrjetit. Një buxhetim i matur, që parashikon edhe ndryshime rregullatore si kjo, mbetet një nga shtyllat kryesore të suksesit për çdo investim në franshizë.