Wat is het verschil tussen royalty's, forfaitaire bijdrage en marketingfonds?
Een royalty is een percentage op de omzet dat de franchisenemer periodiek afstaat aan de franchisegever, meestal maandelijks of per kwartaal. Een forfaitaire bijdrage is een vast bedrag, onafhankelijk van de resultaten van de vestiging, terwijl het marketingfonds een aparte bijdrage is die uitsluitend dient voor nationale of regionale reclamecampagnes. Deze drie posten staan los van elkaar en worden in de meeste franchiseovereenkomsten apart vermeld, met elk hun eigen berekeningswijze en betalingsritme.
Wie een franchiseformule vergelijkt, moet dus niet alleen naar het instapgeld kijken, maar vooral naar de optelsom van deze terugkerende kosten. Pas dan krijgt u een realistisch beeld van wat een vestiging jaarlijks werkelijk kost, los van de omzet die ze genereert.
Hoe werkt een royalty op omzet precies?
De royalty wordt doorgaans uitgedrukt als een percentage van de omzet exclusief btw, en dat percentage verschilt sterk per sector en per franchiseformule. Een percentage dat laag lijkt, kan bij een formule met hoge omzet en lage marges zwaarder doorwegen dan een hoger percentage bij een formule met betere marges.
Omzet versus brutomarge als berekeningsbasis
Sommige franchisegevers berekenen de royalty op de totale omzet, andere op de brutomarge. Dit onderscheid is cruciaal: een royalty op omzet treft elke verkoop, ook die met een smalle marge, terwijl een royalty op marge rekening houdt met de werkelijke winstgevendheid van de verkochte producten of diensten. Vraag dus altijd expliciet op welke grootheid het percentage wordt toegepast.
Vaste schijven versus degressieve tarieven
Sommige franchiseovereenkomsten voorzien een vast percentage ongeacht de omzet, andere werken met degressieve schijven waarbij het tarief daalt naarmate de omzet stijgt. Dit laatste systeem kan aantrekkelijk lijken, maar vraag na vanaf welke drempel de daling ingaat en of die drempel in de praktijk haalbaar is voor een startende vestiging.
Wat is een forfaitaire bijdrage en wanneer komt die voor?
Een forfaitaire bijdrage is een vast bedrag dat de franchisenemer periodiek betaalt, ongeacht de omzet of de winst van de vestiging. Dit systeem komt vaker voor bij formules met een beperkt aantal diensten per klant of bij netwerken die bewust kiezen voor voorspelbaarheid in plaats van omzetafhankelijkheid.
Het voordeel van een forfaitaire bijdrage is de eenvoud en de voorspelbaarheid in de boekhouding. Het nadeel is dat een vestiging die moeilijk start, toch het volledige bedrag moet ophoesten, terwijl een royalty op omzet in die periode automatisch lager uitvalt. Vraag daarom altijd of het forfait jaarlijks geïndexeerd wordt en of er een minimumomzet verwacht wordt om dat bedrag te kunnen dragen.
Waarvoor dient het marketingfonds precies?
Het marketingfonds financiert reclamecampagnes, communicatiemateriaal en soms vernieuwingen aan de huisstijl die het hele franchisenetwerk ten goede komen. De bijdrage is meestal een apart percentage van de omzet, los van de royalty, en wordt beheerd door de franchisegever of door een orgaan waarin franchisenemers inspraak hebben.
Vraag naar transparantie over de besteding
Niet elke franchiseovereenkomst voorziet een duidelijk verslag over hoe het marketingfonds besteed wordt. Vraag bij voorkeur of franchisenemers jaarlijks een overzicht krijgen van de uitgaven, en of er inspraak is in de keuze van campagnes die lokaal dan wel nationaal gevoerd worden.
Lokale versus nationale communicatie
Sommige formules laten een deel van het marketingbudget lokaal besteden, bijvoorbeeld voor de opening van een nieuwe vestiging of een regionale actie. Andere centraliseren alles nationaal. Dit verschil beïnvloedt sterk hoeveel vrijheid u als franchisenemer heeft om zelf klanten in uw eigen zone aan te trekken.
Wat zijn verplichte aankopen en hoe wegen ze door op de totale kost?
Verplichte aankopen zijn goederen, grondstoffen of diensten die de franchisenemer uitsluitend bij de franchisegever of bij aangeduide leveranciers mag of moet aankopen. Deze verplichting zit vaak niet in het royaltypercentage verwerkt, maar vormt een aparte, soms aanzienlijke kostenpost die de werkelijke marge van de franchisezaak beïnvloedt.
Dit mechanisme is op zich niet ongewoon: het waarborgt de kwaliteit en de eenvormigheid van de franchiseformule. Het wordt echter een probleem wanneer de aankoopprijzen bij de aangeduide leveranciers merkbaar hoger liggen dan de marktprijs, zonder dat dit verschil duidelijk verantwoord wordt. Vraag daarom steeds of er een vergelijking mogelijk is met marktprijzen en of de franchisegever op die verplichte aankopen zelf een marge aanrekent.
Welke vragen moet u stellen om de totale jaarlijkse kost te kennen?
Om de werkelijke jaarlijkse kost van een franchiseformule te kennen, moet u elke bijdrage apart navragen en vervolgens optellen op basis van een realistische omzetverwachting. Een franchisegever die deze vragen helder en volledig beantwoordt, geeft meteen een signaal over de transparantie van het hele franchisenetwerk.