Wat verdient een franchisenemer gemiddeld?
Er bestaat geen vast bedrag dat een franchisenemer verdient, want het resultaat hangt af van de sector, de vestigingsplaats, de omvang van de handelszaak en de manier waarop de zelfstandige het punt verkoop dagelijks beheert. Wie een betrouwbaar antwoord zoekt, moet niet vertrekken van beloftes uit een verkoopgesprek, maar van een eigen berekening op basis van brutomarge, personeelskost, huur, royalty's, sociale bijdragen en bedrijfsleidersbezoldiging. Deze gids toont hoe u dat resultaat zelf reconstrueert en welke cijfers u aan een franchisegever of aan bestaande franchisenemers moet vragen voor u een instapgeld betaalt.
Hoe bouwt u het resultaat van een franchisezaak op?
Het resultaat van een franchisezaak ontstaat door de omzet stap voor stap te verminderen met alle kosten die de exploitatie meebrengt, van inkoop tot royalty's en sociale bijdragen. Wie deze opbouw begrijpt, doorziet meteen waarom twee vestigingen met een vergelijkbare omzet toch een heel ander resultaat kunnen neerzetten.
Van omzet naar brutomarge
De brutomarge is de omzet min de kostprijs van de verkochte goederen of diensten. In een handelszaak met veel doorverkoop van producten, zoals een winkel, ligt de brutomarge doorgaans lager dan in een dienstenformule waar vooral arbeid wordt verkocht. Vraag bij een franchiseformule altijd naar de typische brutomarge van vergelijkbare verkooppunten, want dit percentage bepaalt hoeveel ruimte er overblijft om alle andere kosten te dekken.
Personeelskost en huur als vaste lasten
Personeelskost en huur zijn doorgaans de twee grootste vaste lasten van een franchisezaak en wegen zwaar op het resultaat, ongeacht of de omzet die maand hoog of laag ligt. Een vestiging op een drukke locatie betaalt meestal een hogere huur, maar profiteert vaak ook van meer passage; het is aan de kandidaat-franchisenemer om in te schatten of die extra omzet de meerkost compenseert. Ook de te verwachten personeelsbezetting, openingsuren en eventuele weekendwerking spelen hierin mee.
Royalty's en andere terugkerende bijdragen
Royalty's zijn de periodieke vergoeding die een franchisenemer aan de franchisegever betaalt voor het gebruik van de franchiseformule, het merk en de doorlopende ondersteuning. Daarnaast vragen sommige netwerken een bijdrage voor gezamenlijke marketing of voor centrale diensten. Deze posten staan meestal als percentage van de omzet in de franchiseovereenkomst en moeten steeds worden meegenomen in de berekening van het resultaat, ook al worden ze in eerste instructie vaak onderschat.
Sociale bijdragen en bedrijfsleidersbezoldiging
Als zelfstandige of als bedrijfsleider van een bv betaalt de franchisenemer sociale bijdragen die losstaan van het resultaat van de vestiging zelf, en die dus ook verschuldigd zijn in een minder goede maand. De bedrijfsleidersbezoldiging is het bedrag dat de franchisenemer zichzelf uitkeert vanuit de handelszaak; dit is geen vaste gegeven, maar een keuze die samenhangt met de liquiditeit van de zaak en met fiscale overwegingen. Pas nadat brutomarge, personeelskost, huur, royalty's en sociale bijdragen zijn afgetrokken, blijft het bedrag over dat werkelijk als inkomen voor de franchisenemer beschikbaar is.
Waarom verschilt het resultaat zo sterk tussen sectoren?
Het resultaat verschilt sterk tussen sectoren omdat de verhouding tussen brutomarge en vaste kosten per activiteit anders ligt, en omdat sommige formules meer personeel of meer vierkante meters nodig hebben dan andere. Een horecaconcept zoals KFC of Pizza Hut werkt met andere personeelsverhoudingen dan een dienstenformule zoals ActionCOACH of een fitnessconcept zoals fit20, waar de kostprijs van de dienst zelf veel lager ligt dan bij fysieke producten. Ook binnen eenzelfde sector kunnen resultaten sterk uiteenlopen naargelang de vestigingsplaats, de lokale concurrentie en de ervaring van de franchisenemer als ondernemer.
Voorbeeld: retail versus horeca versus diensten
- Retailformules met fysieke producten, zoals mode- of speelgoedwinkels, werken vaak met een lagere brutomarge maar spreiden het risico over veel verkooppunten.
- Horecaformules combineren een hogere brutomarge met een zware personeelskost door de vereiste bezetting tijdens piekuren.
- Dienstenformules, zoals coaching, wellness of onderhoud, hebben doorgaans minder voorraad nodig, maar hangen sterk af van de kwaliteit van de dienstverlening en van herhaalklanten.
Hoe vraagt u realistische cijfers op bij een franchisegever?
U vraagt realistische cijfers op door expliciet te vragen naar geanonimiseerde resultatenrekeningen van bestaande vestigingen, en niet enkel naar een gemiddelde of een indicatieve simulatie. Een ernstige franchisegever kan doorgaans aangeven binnen welke marge de omzet, de brutomarge en de belangrijkste kostenposten van vergelijkbare verkooppunten zich bevinden, ook al zal die nooit een resultaatsgarantie geven voor uw specifieke vestiging.
Welke documenten en gesprekken zijn nuttig?
- Het Precontractueel Informatiedocument (PID), dat de franchisegever minstens één maand voor de ondertekening van de franchiseovereenkomst moet bezorgen samen met het ontwerp van contract, zoals bepaald in Boek X, Titel 2 van het Wetboek van economisch recht.
- Gesprekken met bestaande franchisenemers uit het franchisenetwerk, bij voorkeur op een locatie met een vergelijkbaar profiel als degene die u overweegt.
- Een eigen financieel plan, opgesteld met een boekhouder, waarin brutomarge, personeelskost, huur, royalty's, sociale bijdragen en bedrijfsleidersbezoldiging afzonderlijk staan.
- Informatie over het ondernemingsnummer (KBO) en het btw-nummer van vergelijkbare vestigingen, die soms toelaten om via openbare jaarrekeningen een indicatie van het resultaat te vinden.
Waarom wantrouwen tegenover beloftes gezond is
Beloftes over een aantrekkelijk resultaat zonder onderliggende cijfers zijn een signaal om extra voorzichtig te zijn, want een ernstige franchisegever bouwt zijn argumentatie net op transparante en verifieerbare gegevens. Vraag steeds door naar de spreiding tussen de best en de minst presterende verkooppunten binnen eenzelfde franchiseformule, want een gemiddelde cijfer verbergt vaak grote verschillen. Vergelijk ook meerdere formules binnen dezelfde sector via het volledige overzicht van franchiseformules voor u een keuze maakt, en volg regelmatig franchisenieuws om te zien hoe netwerken evolueren.
Welke vaste kosten worden vaak onderschat bij de start?
Vaak onderschatte kosten bij de start zijn de aanloopperiode voor de omzet op kruissnelheid komt, onvoorziene herstellingen aan de vestiging, en de tijd die de franchisenemer zelf in de zaak steekt zonder dat dit meteen als volwaardige bedrijfsleidersbezoldiging kan worden uitgekeerd. Een realistisch financieel plan houdt rekening met een buffer voor de eerste maanden, precies omdat de brutomarge in die periode nog niet voldoende is om alle vaste kosten te dekken.
Instapgeld en werkkapitaal
Het instapgeld dat bij de start aan de franchisegever wordt betaald, is een eenmalige kost die losstaat van het lopende resultaat, maar die wel het beschikbare werkkapitaal bij de opstart vermindert. Reken daarom niet alleen met het instapgeld en de investeringskost van de vestiging, maar ook met voldoende werkkapitaal om de eerste maanden zonder stress te overbruggen, ongeacht of het gaat om een foodconcept zoals Le Pain Quotidien of een retailconcept zoals DPAM.
Hoe test u zelf of een franchiseformule financieel haalbaar is?
U test de haalbaarheid door een eigen simulatie te maken met een voorzichtige omzetinschatting, de reële brutomarge van de sector, en alle vaste kosten inclusief royalty's en sociale bijdragen, en door pas nadien te kijken of er nog een aanvaardbare bedrijfsleidersbezoldiging overblijft. Bouw minstens drie scenario's: een voorzichtig, een realistisch en een optimistisch scenario, en beslis enkel op basis van het voorzichtige scenario of het project financieel haalbaar is.
- Vertrek van de laagste omzet die vergelijkbare vestigingen in het franchisenetwerk melden, niet van de hoogste.
- Reken royalty's en marketingbijdragen mee als percentage van de omzet, niet als vast bedrag.
- Voorzie sociale bijdragen voor het volledige jaar, ook in maanden met lagere omzet.
- Laat een boekhouder of financieel adviseur de berekening nakijken voor u tekent.